नाम: फायलान्थस एम्ब्लिका (एम्ब्लिका अफिसिनालिस), स्थानीय नाम अमला
परिचय
फायलान्थस एम्ब्लिका, वा नेपाली गुजबेरी, एक यस्तो बाली हो जसमा उच्च निर्यात सम्भावना र विभिन्न स्वास्थ्य अवस्थाका लागि लाभदायक पोषण गुणहरू र उपचारात्मक लाभहरू छन्। यो एक कठोर बिरुवा हो जुन विविध वातावरणमा फलाउन सक्छ र नेपाल र यसको उत्पादनहरू निर्यात गरिरहेका क्षेत्रहरूमा अत्यन्तै मूल्यवान् छ।
उत्पादनको विवरण
पात झर्ने रुखबाट उत्पन्न भएको बोटका फल (स्थानीय रूपमा अमला) लाई पाउडरमा पिसेर वा तेलको अर्कमा परिणत गरिन्छ। फलहरूमा अमिलो, कषाय स्वाद हुन्छ, तर धेरै स्वास्थ्य लाभहरू छन् (मोर्टन, १९५८)।
स्वास्थ्य/पोषण जानकारी
- भाइरल/माइक्रोबियल विरोधी गुणहरू (सईद र तारिक, २००७)
- रुमेटोइड आर्थराइटिस र अस्टियोपोरोसिसमा संलग्न ओस्टोक्लास्टहरूमा एपोप्टोसिस उत्पन्न गर्ने/जीन अभिव्यक्ति परिवर्तन गर्ने क्षमता (पेनोलाज्जी एट अल. २००८)
- क्यान्सर विरुद्धको लडाईं/रोकथाम क्षमता (न्गामकिटिदेचकुल, एट अल. २०१०)
- कोलेस्ट्रोल र रगतको ग्लुकोज स्तर घटाउने (कुरेशी एट अल. २००९)
- यकृतको कार्य सुधार गर्ने (कुरेशी एट अल. २००९)
- उच्च एमिनो एसिड (लाइसिन, प्रोलिन, एलानिन, ग्लुटामिक/एस्पार्टिक एसिड) र पोषण तत्वहरू (आर्नोल्ड र बर्थाकुर, १९९१)
उत्पादनको बढ्ने अवस्था
- उष्णकटिबंधीय वा उपोष्णकटिबंधीय क्षेत्रहरू (समुद्री सतहदेखि १५०० मिटर उचाइसम्म) (गुरुङ, २००८)
- आर्द्र/भिजेको अवस्थामा पनि, शुष्क अवस्थामा पनि फल्न सक्छ (मोर्टन, १९५८)
- हिमपात प्रति संवेदनशील, तर खडेरी/हावा सहने क्षमता (मोर्टन, १९५८)
- विभिन्न प्रकारका माटोमा फल्ने क्षमता
- स्यान्डी लोमदेखि माटो सम्म (हल्का वा भारी)
- माटो थोरै अम्लीयदेखि थोरै क्षारीयसम्म हुन सक्छ - रूखको बोक्राले वरिपरिका माटोको अम्लता घटाउन सक्छ (मोर्टन, १९५८)
- प्रचुर मात्रामा प्रकाशको आवश्यकता (गुरुङ, २००८)
खेती
यसको जीवनभर हाँगा छाँट्ने र पत्कराउने गरिन्छ ताकि फलको आकार बढोस् (मोर्टन, १९५८)। यो रूखलाई कटिङ वा बिउबाट फैलाउन सकिन्छ। यस रूखमा आक्रमण गर्ने कीराहरू र रोगहरू पातको खिया, चपाउने कीरा र फल चोर्ने चरा हुन् (मोर्टन, १९५८)।
पर्यावरणीय स्थिरता
अत्यधिक संकलन
नियमन नगरी फल संकलन गरिने जमिनहरूमा अत्यधिक संकलन सम्भावित समस्या हो (हैनन र श्रेष्ठ, २०११)। राष्ट्रिय निकुञ्जहरूमा फल संकलनका लागि अनुमति प्राप्त गर्नुपर्ने नियमनहरू छन् (हैनन र श्रेष्ठ, २०११)।
जमिनको क्षयको सम्भावना
जंगली रूखहरूलाई आफ्नो मौलिक स्थानबाट सार्न हुँदैन किनभने हटाइले पहाडी ढलानहरूको माटोमा क्षय र पोषक तत्वको ह्रास निम्त्याउन सक्छ; रूख हटाइले माटोको अम्लता परिवर्तन गर्न सक्छ किनभने यस रूखको बोक्राले माटोको अम्लता घटाउन सक्छ, यो यस उत्पादनको निर्यातसँग सम्बन्धित सम्भावित समस्या हो (हैनन र श्रेष्ठ, २०११)।
श्रमको आवश्यकता र लागतका मुद्दाहरू
यस उत्पादनको संकलनको लागि श्रमको आवश्यकता न्यूनतम छ, विशेष गरी यदि रूख फार्म स्थापना गरिएको छ भने। यो रूख सहनशील छ, र यसको रोपाइँको लागि उपयुक्त स्थान पाउन गाह्रो हुँदैन। रूखहरू कटिङबाट फैलाइन्छन्, यसलाई रोप्न महँगो पर्दैन, तर बिरुवाहरूको जीवित रहने सुनिश्चित गर्न ध्यान दिनुपर्छ (मोर्टन, १९५८)। उत्तम माटोको pH सुनिश्चित गर्न परीक्षणहरू पनि गर्नुपर्छ।
जैव विविधतामा प्रभावहरू
यस रूखमा धेरै फाइदाहरू छन् र पात र बोक्राबाट माटो सन्तुलनमा योगदान गर्दछ, यसले अन्य वनस्पति प्रजातिहरूलाई हानि पुर्याउँदैन, बरु लाभदायक पनि हुन सक्छ।
महिला र बालबालिकामा प्रभावहरू
यसले महिला र बालबालिकामा सकारात्मक प्रभाव पार्नेछ; बालबालिकाले फल संकलन गर्न र तिनीहरूलाई सुकाउन सहयोग गर्न सक्छन्। महिलाहरूले पनि यी रूखहरू सजिलै उमार्न सक्नेछन्, र साना बालीन्जस्तै सधैं घुँडा टेकेर वा झुकेर काम गर्नुपर्ने समस्याहरूबाट पीडित हुने छैनन्। यो परिवारहरूको लागि आम्दानीको स्रोत हुन सक्छ, फल बेचेर वा प्रशोधन गरेर। महिला/किसानहरूको सामूहिक समूहहरू गठन गर्न सकिन्छ जसले आफ्नो बिउ संकलन गर्ने र तिनीहरूलाई आफैं प्रशोधन गर्ने (वा प्रशोधनको व्यवस्था गर्ने), उत्पादनलाई निर्यात गर्नु अघि मूल्य वृद्धि गर्ने। फलहरूलाई प्रशोधन केन्द्रहरूमा वा पर्वतीय क्षेत्रहरूबाट निर्यात गर्न यातायातको क्रममा प्राविधिक समस्याहरू आउन सक्छन् र यसका लागि प्रारम्भिक रूपमा वित्त पोषणको आवश्यकता पर्न सक्छ। अर्को समस्या भनेको यो हो कि फललाई नेपालमै पाउडर वा तेलमा परिणत गर्न महँगो हुन सक्छ।
आवश्यक इनपुटहरू
थोरै मात्रामा मल आवश्यक पर्न सक्छ किनभने बालीहरू विभिन्न प्रकारका माटोमा सहनशील छन् (गुरुङ, २००८)। हरियो मल प्रयोग गर्न सकिन्छ किनभने पर्वतीय क्षेत्रका मानिसहरूमा सामान्यतया गाईवस्तु र अन्य चराउने जनावरहरू हुन्छन् (मोर्टन, १९५८)।
नेपाललाई आर्थिक फाइदाहरू (विशेष गरी पहाडी किसानहरूलाई)
- अत्यधिक श्रम वा इनपुटको आवश्यकता नराख्ने आम्दानीको स्रोत
- अन्य खाद्य उत्पादनहरू किन्न वा बालबालिकालाई स्कूल पठाउन प्रयोग गर्न सकिन्छ
- कटनी/उत्पादन प्रक्रियाका विभिन्न चरणहरूमा (कटनी, यातायात, प्रशोधन, निर्यात) रोजगारी सिर्जना गर्ने र मानिसहरूको जीवन स्थिति सुधार गर्ने
व्यावहारिक व्यापार जानकारी
सुरुमा, एउटा क्षेत्र स्थापना गर्नुपर्छ जहाँ एउटा जमिनको टुक्रा प्रयोग गरेर रूख फार्म सुरू गर्न सकिन्छ। यी प्रारम्भिक चरणहरूमा, परिपक्व रूखहरू अन्य क्षेत्रबाट ल्याउनुपर्छ, र बिरुवा रोप्नुपर्छ। रूख उमार्न क्षेत्र खेती गर्न उपकरणहरू आवश्यक पर्नेछ, pH परीक्षणहरू गर्नुपर्छ र स्थानीयहरूलाई जमिनको क्षति कम गर्ने तरिकाहरूमा शिक्षित गर्नुपर्छ (जस्तै, कुनै जोताई नगर्ने, माटोको क्षति रोकथाम र पोषक तत्वको ह्रास संरक्षण)। व्यवसायले फलहरू प्रशोधन क्षेत्रमा वा उत्पादन निर्यात गर्ने व्यक्तिसम्म पुर्याउने विधि पनि स्थापना गर्नुपर्छ। यो फल दृढ, लामो समयसम्म टिक्ने, र प्रशोधन/वितरण केन्द्रहरूमा लामो यात्रालाई सहन सक्ने भनेर चिनिन्छ (मोर्टन, १९५८)। स्थानीय किसानहरूको सामूहिक समूह गठन गर्न सकिन्छ जसले उत्पादकहरूमा एकता सिर्जना गर्नेछ, र नाफा उत्पादकहरूमा समान रूपमा वितरण हुनेछ। सहकारीले जमिन र श्रम जस्ता स्रोतहरू एकत्रित र साझेदारी गर्न अनुमति दिनेछ ताकि सबैले आर्थिक रूपमा फाइदा पाउन सकून् |
Source: Potential Nepalese Agrifood Export Product Analysis: Nepalese gooseberry (Phyllanthus emblica)|